W dzisiejszych czasach taniec kojarzy nam się z formą rozrywki, odprężenia. Tańczymy, by poczuć się dobrze, beztrosko wyszaleć na parkiecie, zabawić z przyjaciółmi. Później zmęczeni wracamy do domu i… szybko zapominamy o szaleńczych pląsach.

W dawnych czasach tańczono nie tylko dla zabawy. Taniec miał przede wszystkim charakter rytualny, służył konkretnym celom, a każdy gest i krok miał ogromne znaczenie. Dzięki niemu można było uczcić ważne wydarzenia, przebłagać bogów, uzyskać wtajemniczenie, pomoc w trudnych zadaniach, wyprosić szczęście i zdrowie.

Tańce te opierały się najczęściej na prostych krokach, naturalnych ruchach, jak przytupywanie, kręcenie biodrami, wirowanie w kole – wszystko to w rytm pulsującej muzyki. Im prostsze były dźwięki, towarzyszące krokom – tym łatwiej było wpaść w trans i wczuć się w wykonywane ruchy.

Wyrażanie emocji

Taniec miał duże znaczenie emocjonalne – dzięki niemu można było wyrażać miłość, radość, szczęście, ale i ból, rozpacz. Był wyrazem więzi człowieka z naturą, ze światem, ale przede wszystkim bliskości z innymi ludźmi podczas ważnych dla nich chwil, takich jak narodziny dziecka, wesele, pogrzeb.

Rytualne tańce występowały niemal we wszystkich kulturach i społecznościach. Wykonywano je grupowo – najczęściej w formie koło czy korowodu, lub w formie pantomimy, dzięki której odtwarzano mityczne wydarzenia. Były one nieodzowną częścią obrzędów magicznych lub religijnych.

Najczęściej tańczono je przed polowaniem czy wojną, podczas choroby, zbiorów lub uroczystości ślubnych czy pogrzebowych. Do najbardziej znanych należały występy ku czci Dionizosa, Kybele, Śiwy, tybetański taniec Cham.

Dawne rytuały dzisiaj

Niektóre z tańców związanych z czarami i magią oparły się cywilizacji i przetrwały do naszych czasów w niezmienionej niemal formie. Obrzędy mające na celu np. wywołanie deszczu, zapewnienie dobrych plonów lub zdobycie przychylności bogów wciąż można spotkać wśród niektórych plemion zamieszkujących Australię, Oceanię, Afrykę, Amazonię i Azję.

Afrykańscy mieszkańcy republiki Togo tańczą, by przegnać z wioski zło (najlepiej do wioski sąsiedniej), haitańscy wyznawcy woodoo ożywiają tańcem zmarłych, by zmusić ich do pracy na roli, Indianie północnoamerykańscy celebrują rytualny Taniec Niedźwiedzia, mający przekazać myśliwym siłę i odwagę tego zwierzęcia.

Nie tylko zabawa

Tańce rytualne dalekie są od beztroski dzisiejszych pląsów na dyskotece. Udział w nich traktowany był bowiem bardzo poważnie i wymagał niezbędnych, często bolesnych i długotrwałych przygotowań – np. buddyjscy mnisi przez wiele dni medytowali, przestrzegając ściśle celibatu. Tańce mające na celu wprowadzenie dzieci w dorosłość wymagały wielu dni postu, odosobnienia a nawet rytualnych okaleczeń.